Birliyin Nizamnaməsi

Birliyin adı: “DÜNYA AZƏRBAYCANLII ALİMLƏR BİRLİYİ”. Birliyin baş qərargahı İSTANBULdadır. Birlik xaricdə və ölkə daxilində filiallar aça bilər.

DÜNYA AZƏRBAYCANLII ALİMLƏR BİRLİYİ dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan Azərbaycanlı ziyalıların birliyi kimi, elm və texnologiya, enerji, təhsil, səhiyyə, sosial elmlər və mədəniyyət sahələrinə dair strateji planların hazırlanması və tətbiq olunması işində Azərbaycana dəstək vermək məqsədi ilə qurulmuşdur.

BİRLİK TƏRƏFİNDƏN HƏYATA KEÇİRİLƏCƏK İŞ MÖVZULARI VƏ FORMALARI

• Fəaliyyətlərini təmin etmək və inkişaf etdirmək üçün araşdırma aparmaq
• Kurslar, seminarlar, konfranslar və panellər kimi təlim-təhsil fəaliyyətlərinin təşkili

Məqsədin həyata keçirilməsi üçün zəruri olan hər cür məlumat, sənəd və nəşrləri təqdim etmək, sənədləşmə mərkəzi yaratmaq, çalışmalarını tanıtmaq üçün öz məqsədinə müvafiq olaraq qəzet, jurnal, kitab və bülletin kimi nəşrləri dərc etmək,

• Məqsədin həyata keçirilməsi üçün sağlam iş mühitini təmin etmək, hər cür texniki alət, avadanlıq və dəftərxana ləvazimatı ilə təmin etmək
• Lazımi icazələrin alınması şərti ilə xeyriyyə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və yerli və xaricdən ianə qəbul etmək
• Nizamnamənin məqsədlərinə çatmaq məqsədi ilə lazım olan gəlirləri təmin etmək üçün təsərrüfat, ticarət və sənaye müəssisələri yaratmaq və fəaliyyət göstərmək

üzvlərinin faydalanmaları və asudə vaxtlarını səmərəli keçirmələri üçün klublar açmaq, sosial-mədəni obyektlər yaratmaq və bunları təchiz etmək;

Üzvləri arasında bəşəri münasibətləri inkişaf etdirmək və davam etdirmək üçün yeməkli görüşlər, konsertlər, ballar, teatrlar, sərgilər, səfərlər və əyləncəli tədbirlər və s. təşkil etmək və ya bu cür tədbirlərdən üzvlərinin faydalanmasına imkan yaratmaq,

• Birliyin fəaliyyəti üçün lazım olan daşınan və daşınmaz əmlakı almaq, satmaq, icarəyə almaq, icarəyə vermək və daşınmaz əmlak üzərində eyni hüquqlar yaratmaq

Məqsədə nail olmaq üçün zəruri görüldüyü təqdirdə daxildə və xaricdə bir vəqf qurmaq, federasiya yaratmaq və ya qurulmuş federasiyaya qoşulmaq, lazımi icazəni alaraq birliklərin qura biləcəyi obyektlər yaratmaq,

• Beynəlxalq fəaliyyətlə məşğul olmaq, xaricdə Birlik və ya təşkilatlara üzv olmaq və bu təşkilatlarla əməkdaşlıq etmək və ya yardımlaşmaq

Məqsədinə çatmaq üçün zəruri görüldüyü təqdirdə, 5072 saylı Birlik və Vəqflərin Dövlət Qurumları ilə Münasibətləri haqqında Qanunun müddəalarına xələl gətirmədən vəzifə sahələrinə aid məsələlərdə dövlət qurumları və təşkilatları ilə ortaq layihələr həyata keçirmək.

• Birlik üzvlərinin qida, geyim kimi zəruri ehtiyac olan mallarını və digər mal və xidmətlərlə qısamüddətli kredit ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədi ilə fond yaratmaq
• Zəruri hesab edilən yerlərdə filial və nümayəndəliklərin açılması

Birliyin məqsədi ilə bağlı olan və qanunla qadağan olunmayan sahələrdə digər Birliklər və ya fondlar, birliklər və bu kimi qeyri-hökumət təşkilatları ilə ortaq məqsədə çatmaq üçün platformalar yaratmaq,

• Məqsədinə çatmaq üçün zəruri olan və qanunla qadağan olunmayan hər cür fəaliyyətlə məşğul olmaq

BİRLİYİN FƏALİYYƏT SAHƏSİ

Birlik dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan Azərbaycanlı ziyalıların birliyi olaraq elm və texnologiya, enerji, təhsil, səhiyyə, sosial elmlər və mədəniyyət sahələrinə dair strateji planların hazırlanmasında və həyata keçirilməsi işində Azərbaycana dəstək məqsədilə daxildə və xaricdə fəaliyyət göstərir.

Hüquq qabiliyyəti olan və Birliyin məqsəd və prinsiplərini mənimsəməklə bu istiqamətdə işləməyi qəbul edən və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş şərtlərə cavab verən hər bir fiziki və hüquqi şəxsin bu Birliyə üzv olmaq hüququ vardır.

Birliyin sədrliyinə yazılı şəkildə ediləcək üzvlük müraciəti Birliyin İdarə Heyəti tərəfindən ən çox otuz gün ərzində üzvlüyün qəbul edilməsi və ya tələbin rədd edilməsi barədə qərar verilir və nəticə ərizəçiyə yazılı şəkildə bildirilir. Ərizəsi qəbul edilən üzv bu məqsədlə saxlanılan dəftərdə qeyd olunur.

Birliyin əsl üzvləri Birliyin təsisçiləri ilə onların müraciəti əsasında İdarə Heyəti tərəfindən üzvlüyə qəbul edilən şəxslərdir.

Birliyə əhəmiyyətli maddi və mənəvi cəhətdən dəstək olanlar İdarə Heyətinin qərarı ilə fəxri üzv qəbul edilə bilərlər.

Birliyin filiallarının sayı üçdən çox olduqda, Birliyin qərargahında qeydiyyatdan keçmiş şəxslərin üzvlük qeydiyyatı filiallara verilir. Yeni üzvlük müraciətləri filiallara edilir. Üzvlüyün qəbulu və üzvlükdən çıxarılması qaydaları filialın İdarə Heyəti tərəfindən həyata keçirilir və ən çox otuz gün müddətində Baş İdarəyə yazılı məlumat verilir.

Hər bir üzv yazılı şəkildə bildirməklə Birlikdən çıxmaq hüququna malikdir. Üzvün istefa ərizəsi idarə heyətinə çatdıqda çıxış qaydaları başa çatmış sayılır. Üzvlükdən çıxmaq, üzvün Birliyə yığılmış borclarını ləğv etmir.

Birlik üzvlüyündən çıxarılmasını tələb edən hallar.

• Birliyin nizamnaməsinə zidd davranmaq
• Mütəmadi olaraq təyin olunmuş vəzifələrdən yayınmaq
• Yazılı xəbərdarlıqlara baxmayaraq altı ay ərzində üzvlük haqqını ödəməmək

Birlik orqanlarının qəbul etdiyi qərarlara əməl etməmək.

• Üzv olma şərtlərini itirmək

Yuxarıda göstərilən hallardan biri aşkar edildikdə, o, İdarə Heyəti qərarı ilə üzvlükdən çıxarıla bilər. Birlikdən çıxan və ya xaric edilənlər üzv reyestrindən silinir və Birliyin əmlakı üzərində hüquq tələb edə bilməzlər.

Birliyin orqanları aşağıda göstərilmişdir.

• Ümumi Yığıncaq
• İdarə Heyəti
• Təftiş Şurası

Ümumi Yığıncaq Birliyin ən səlahiyyətli qərar qəbul edən orqanı olub, Birlikdə qeydiyyatdan keçmiş üzvlərdən ibarətdir. Birliyin filialı açıldıqda, qərargah və filiallarda qeydiyyatda olan üzvlərdən üçə qədər filial; Filialların sayı üçdən çox olduqda, qərargahda qeydə alınmış üzvlər filiallara keçirilir və filialların Ümumi Yığıncaqlarında seçilmiş nümayəndələrdən ibarətdir.

• Ümumi Yığıncaq
• Növbəti Ümumi Yığıncaq

İdarə və ya nəzarət heyəti tərəfindən zərurət yarandıqda və ya Birlik üzvlərinin beşdə birinin yazılı müraciəti əsasında İdarə Heyəti tərəfindən növbədənkənar yığıncaq çağırılır. Direktorlar Şurası ümumi yığıncağı iclasa çağırmadıqda; Üzvlərdən birinin ərizəsi ilə sülh hakimi Ümumi Yığıncağı iclasa çağırmaq üçün üç üzvü təyin edir.

Növbəti Ümumi Yığıncaq 3 ildən bir yanvar ayında İdarə Heyəti tərəfindən müəyyən edilən gün, yer və vaxtda toplanır.

DƏVƏT ÜSULU

Direktorlar Şurası Birliyin nizamnaməsinə uyğun olaraq Ümumi Yığıncaqda iştirak etmək hüququ olan üzvlərin siyahısını hazırlayır. Ümumi Yığıncaqda iştirak etmək hüququ olan üzvlər ən azı on beş gün əvvəl yığıncağın günü, vaxtı, yeri və gündəliyi ən azı bir qəzetdə və ya Birliyin internet saytında elan edilməklə, yazılı şəkildə bildirilməklə, üzv tərəfindən verilən e-poçt ünvanına və ya əlaqə nömrəsinə mesaj göndərməklə və ya yerli nəşrə mesaj göndərməklə, vasitələrdən istifadə edərək yığıncaq çağırılır. Bu çağırışda səs çoxluğu olmadığı səbəbindən iclas keçirilə bilmədikdə ikinci iclasın günü, vaxtı və yeri də qeyd olunmalıdır. Birinci iclasla ikinci iclas arasındakı müddət yeddi gündən az, altmış gündən çox ola bilməz.

Yığıncaq yetərsay olmamasından başqa hər hansı səbəbdən təxirə salınarsa, bu vəziyyət təxirə salınma səbəbləri göstərilməklə ilk iclasa çağırış proseduruna uyğun olaraq üzvlərə elan edilir. İkinci iclas təxirə salınma tarixindən ən geci altı ay ərzində keçirilməlidir. Üzvlər birinci bənddə göstərilən prinsiplərə uyğun olaraq ikinci iclasa dəvət olunurlar.

Ümumi Yığıncağın iclası bir dəfədən artıq təxirə salına bilməz.

YİĞINCAQ QAYDALARI

Ümumi Yığıncaq iştirak etmək hüququ olan üzvlərin mütləq əksəriyyətinin, nizamnamədə dəyişiklik edildikdə və Birliyin ləğvi hallarında isə üçdə ikisinin iştirakı ilə çağırılır; Səs çoxluğu olmadığı səbəbindən iclas təxirə salınarsa, ikinci iclasda səs çoxluğu tələb olunmur. Lakin bu iclasda iştirak edən üzvlərin sayı idarə və təftiş şuraları üzvlərinin ümumi sayından iki dəfədən az ola bilməz.

Ümumi Yığıncaqda iştirak etmək hüququ olan üzvlərin siyahısı iclas yerində hazır saxlanılır. İclas yerinə daxil olan üzvlərin rəsmi orqanları tərəfindən verilmiş şəxsiyyət sənədləri İdarə Heyətinin üzvləri və ya İdarə Heyəti tərəfindən təyin edilmiş məsul şəxslər tərəfindən yoxlanılır. Üzvlər İdarə Heyəti tərəfindən hazırlanan siyahıda adlarını imzalayaraq iclas yerinə daxil olurlar.

İclasın kvorumu (yetərsay) təmin edildikdə, vəziyyət bir protokolla müəyyən edilir və iclası İdarə Heyətinin sədri və ya onun təyin etdiyi direktorlar şurasının üzvlərindən biri açır. İclasın kvorumu təmin edilmədikdə, İdarə Heyəti tərəfindən protokol tərtib edilir.

Açılışdan sonra iclası idarə etmək üçün sədr, kifayət qədər sayda sədr müavinləri ilə katib seçilir və şura komitəsi yaradılır.

Birliyin orqanlarının seçilməsi üçün keçiriləcək səsvermədə səs verən üzvlərdən şura komitəsinə öz şəxsiyyətlərini göstərmək və iştirak edənlər siyahısında adlarının qarşılarına imza atmaq tələb olunur.

İclasın idarə edilməsi və təhlükəsizliyi şura sədrinə məxsusdur.

Ümumi Yığıncaqda yalnız gündəlikdəki məsələlər müzakirə olunur. Bununla belə, iclasda iştirak edən üzvlərin onda biri tərəfindən yazılı şəkildə müzakirəsi tələb olunan məsələlər gündəliyə salınmalıdır.

Ümumi Yığıncaqda hər bir üzv bir səsə malikdir; Üzv şəxsən səs verməlidir. Fəxri üzvlər ümumi yığıncaqlarda iştirak edə bilərlər, lakin səs verə bilməzlər. Hüquqi şəxs üzv olduqda, hüquqi şəxsin İdarə Heyətinin sədri və ya onu təmsil etməyi həvalə edilmiş şəxs səs verir.

İclasda müzakirə olunan məsələlər və qəbul edilmiş qərarlar protokola yazılır və şuranın sədri ilə katiblər tərəfindən birgə imzalanır. İclasın sonunda protokol və digər sənədlər direktorlar şurasının sədrinə verilir. Direktorlar şurasının sədri bu sənədlərin qorunmasına və yeddi gün ərzində yeni seçilmiş direktorlar şurasına çatdırılmasına cavabdehdir.

Ümumi Yığıncaqda, əksinə qərar verilmədiyi təqdirdə səsvermə açıq şəkildə aparılır. Açıq səsvermədə Ümumi Yığıncağın sədrinin müəyyən etdiyi üsul tətbiq edilir.

Gizli səsvermə zamanı iclasın sədri tərəfindən möhürlənmiş sənədlər və ya bülletinlər üzvlər lazımi işləri gördükdən sonra boş bir qutuya atılır və səsvermə başa çatdıqdan sonra açıq inventarla nəticə müəyyən edilir.

Ümumi Yığıncağın qərarları iclasda iştirak edən üzvlərin mütləq səs çoxluğu ilə qəbul edilir. Bununla belə, Birliyin nizamnaməsinə dəyişikliklər və ləğv edilməsi barədə qərarlar yalnız iclasda iştirak edən üzvlərin üçdə iki səs çoxluğu ilə qəbul edilə bilər.

İCLAS OLMADAN QƏBUL EDİLƏN QƏRARLAR

Bütün üzvlərin bir araya gəlmədən yazılı iştirakı ilə qəbul edilən qərarlar və Birliyin bütün üzvlərinin bu nizamnamədə yazılmış çağırış qaydalarına əməl edilmədən qəbul etdiyi qərarlar etibarlıdır. Qərarların bu şəkildə qəbul edilməsi adi iclası əvəz etmir.

Aşağıdakı məsələlər Ümumi Yığıncaqda müzakirə edilir və qərara alınır.

• Birlik orqanlarının seçilməsi
• Birliyin nizamnaməsində dəyişiklik edilməsi
• İdarə və təftiş şuralarının hesabatlarının müzakirəsi və İdarə Heyətinə bəraət verilməsi
• İdarə Heyəti tərəfindən hazırlanan büdcənin müzakirəsi və olduğu kimi və ya dəyişikliklərlə qəbul edilməsi

Birliyin digər orqanlarına nəzarət etmək və zəruri hallarda onların haqlı səbəblərdən vəzifələrindən azad etmək;

• İdarə Heyətinin üzvlükdən imtina və ya üzvlükdən xaric edilməsi ilə bağlı qərarlarına qarşı edilən etirazların araşdırılması və qərara bağlanması
• İdarə Heyətinə Birlik üçün lazım olan daşınmaz əmlakı almaq və ya mövcud daşınmaz əmlakı satmaq səlahiyyətinin verilməsi
• Birliyin fəaliyyəti ilə bağlı İdarə Heyəti tərəfindən hazırlanacaq əsasnamələri olduğu kimi və ya dəyişikliklərlə nəzərdən keçirmək və təsdiq etmək

Birliyin sədri və dövlət məmuru olmayan idarə və təftiş şuraları üzvlərinə ödəniləcək maaş və hər cür əlavə ödəniş, ezamiyyət pulu və kompensasiyaların, üzvlərinə veriləcək gündəlik və ezamiyyə məbləğlərinin müəyyən edilməsi. Səfər xərclərinin müəyyən edilməsi,

• Birliyin federasiyaya daxil olub-olmamasına qərar vermək
• Birliyin filiallarının açılmasına qərar verilməsi və açılmasına qərar verilən filialla bağlı əməliyyatların aparılması üçün İdarə Heyətinə səlahiyyət verilməsi
• Birliyin beynəlxalq fəaliyyətlər göstərməsi, xaricdə Birlik və təşkilatlara qoşulması və ya onları tərk etməsi
• Birliyin bir vəqf qurması
• Birliyin ləğvi
• İdarə Heyətinin digər təkliflərini nəzərdən keçirmək və qərar vermək

Birliyin ən səlahiyyətli orqanı olaraq, Birliyin başqa orqanına verilməyən vəzifələri yerinə yetirmək və səlahiyyətləri həyata keçirmək;

Ümumi Yığıncaq tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələrin yerinə yetirilməsi.

İdarə Heyəti Ümumi Yığıncaq tərəfindən beş əsas və beş əvəzedici üzv seçilir. İdarə Heyəti seçkidən sonrakı ilk iclasında qərarla vəzifə bölgüsü apararaq sədr, həmsədr, sədr müavini, katib, xəzinədar və üzvləri müəyyən edir. İdarə Heyətinin ilkin tərkibində istefaya və ya digər səbəblərə görə vakant yer yaranarsa, Ümumi Yığıncaqda alınan səs çoxluğu ilə əvəzedici üzvlərin vəzifəyə çağırılması məcburidir.

İDARƏ HEYƏTİNİN VƏZİFƏLƏRİ VƏ SƏLAHİYYƏTLƏRİ

İdarə Heyəti aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirir.

• Birliyi təmsil etmək və ya öz üzvlərindən birinə və ya bir üçüncü şəxsə bununla bağlı səlahiyyət vermək
• Gəlir və xərc hesabatları ilə bağlı əməliyyatları həyata keçirmək və növbəti dövr üçün büdcəni hazırlayıb Ümumi Yığıncağa təqdim etmək
• Birliyin fəaliyyəti ilə bağlı əsasnaməni hazırlayıb Ümumi Yığıncağın təsdiqinə təqdim etmək

Ümumi Yığıncağın verdiyi səlahiyyətlə daşınmaz əmlak almaq, Birliyə məxsus daşınan və daşınmaz əmlakı satmaq, bina və ya obyekt tikdirmək, kirayə müqaviləsi bağlamaq, Birliyin xeyrinə girov ipoteka və ya daşınmaz hüquqlar yaratmaq.

• Şöbələrin açılması ilə bağlı əməliyyatların Ümumi Yığıncaq tərəfindən verilən səlahiyyətlə həyata keçirilməsini təmin etmək
• Birliyin filiallarının yoxlanılmasını təmin etmək
• Zəruri hesab edilən yerlərdə nümayəndəliklərin açılmasını təmin etmək
• Ümumi Yığıncaqda qəbul edilən qərarları həyata keçirmək

Hər bir fəaliyyət ilinin sonunda Birliyin əməliyyat hesabatını və ya balans, mənfəət və zərər hesabatı ilə İdarə Heyətinin fəaliyyətini izah edən hesabatı hazırlamaq və toplandığında Ümumi Yığıncağa təqdim etmək,

• Büdcənin icrasını təmin etmək
• Üzvlərin Birliyə qəbulu və ya üzvlükdən çıxarılması ilə bağlı qərar qəbul etmək
• Birliyin məqsədini həyata keçirmək üçün öz səlahiyyətləri daxilində hər cür qərarlar qəbul etmək və icra etmək

Qanunvericiliklə ona verilmiş digər vəzifələri yerinə yetirmək və səlahiyyətlərdən istifadə etmək;

Təftiş şurası Ümumi Yığıncaq tərəfindən üç əsas və üç əvəzedici üzv olaraq seçilir. Təftiş şurasının ilkin tərkibində istefaya və ya digər səbəblərə görə vakant yer yaranarsa, Ümumi Yığıncaqda alınan səslərin əksəriyyətinə uyğun olaraq əvəzedici üzvlərin vəzifəyə çağırılması məcburidir.

TƏFTİŞ ŞURASININ VƏZİFƏLƏRİ VƏ SƏLAHİYYƏTLƏRİ

Təftiş şurası, Birliyin nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş məqsədə çatmaq üçün nəzərdə tutulmuş müvafiq fəaliyyətin göstərib-göstərmədiyini və həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan iş obyektlərini, qanunvericiliyə və Birliyin nizamnaməsinə uyğun olaraq mühasibat uçotu, uçot və uçotun aparılmasını yoxlayır. Birliyin nizamnaməsi ilə müəyyən edilmiş prinsip və qaydaları bir ildən çox olmayan aralıqlarla yerinə yetirir və təftiş nəticələrini bir yerdə saxlayır, iclas zamanı direktorlar şurasına və Ümumi Yığıncağa hesabat təqdim edir.

Təftiş şurası zəruri hallarda Ümumi Yığıncağın iclasa çağırılmasını tələb edə bilər.

Birliyin gəlir mənbələri aşağıda göstərilmişdir.

• Üzvlük haqları: Üzvlərdən giriş haqqı olaraq 50 TL və aylıq 50 TL ödəniş alınır. Bu miqdarları artırmaq və ya azaltmaq üçün Ümumi Yığıncaq səlahiyyətlidir

Şöbə ödənişləri: Filiallar tərəfindən toplanan üzvlük haqlarının 50%-i Birliyin ümumi xərclərini qarşılamaq üçün hər altı aydan bir baş qərargaha göndərilir.

• Birliyə fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən könüllü olaraq edilən ianələr və yardımlar
• Birliyin təşkil etdiyi çay və yeməkli yığıncaqlar, səfərlər və əyləncələr, tamaşalar, konsertlər və konfranslar kimi fəaliyyətlərdən əldə edilən gəlirlər
• Birliyin fəaliyyətlərindən əldə edilən gəlirlər
• Yardımların toplanması ilə bağlı qanunvericilik müddəalarına uyğun olaraq toplanacaq ianələr və yardımlar
• Birliyin məqsədini həyata keçirmək üçün ehtiyac duyduğu gəliri təmin etmək üçün gördüyü ticarət fəaliyyətlərindən əldə edilən mənfəət

Digər gəlirlər.

Mühasibat uçotu prinsipləri;

Birlikdə idarəçilik prinsiplərinə uyğun olaraq mühasibat kitablarını aparmalıdır. Bununla belə, illik ümumi gəlir Birliklər Əsasnaməsinin 31-ci maddəsində göstərilən həddi aşarsa, mühasibat uçotu sonrakı hesabat dövründən başlayaraq balans əsasında aparılır.

Balans əsasına keçildikdə, yuxarıda qeyd olunan limit ardıcıl iki hesabat dövründə limitdən aşağı düşərsə, növbəti ildən əməliyyat hesabı əsasına çevrilə bilər.

Yuxarıda qeyd olunan limitlərdən asılı olmayaraq, direktorlar şurasının qərarı ilə mühasibat uçotu balansında saxlanıla bilər.

Birlik kommersiya müəssisəsi açırsa, Vergi Qanunvericiliyinin müddəalarına uyğun olaraq bu kommersiya müəssisəsi üçün də kitablar saxlanılır.

QEYDLƏRİN APARILMASI QAYDALARI

Birliyin dəftərləri və qeydləri Birliklər Əsasnaməsində göstərilən qayda və prinsiplərə uyğun olaraq aparılır.

SAXLANILACAQ KİTABLAR

Birlikdə aşağıdakı kitablar saxlanılır.

a) Təsərrüfat hesabları əsasında aparılacaq dəftərlər və riayət olunacaq prinsiplər aşağıdakılardır:

Qərar kitabçası: İdarə heyətinin qərarları bu kitabçada tarix və nömrə ardıcıllığı ilə yazılır, qərarlar iclasda iştirak edən üzvlər tərəfindən imzalanır.

Üzvlük Qeydiyyat Kitabı: Birliyə üzv kimi daxil olanların şəxsiyyət məlumatları, giriş və çıxış tarixləri bu kitabda qeyd olunur. Üzvlər tərəfindən ödənilən giriş və illik üzvlük haqları bu kitabda qeyd edilə bilər.

Sənəd Qeydiyyatı Kitabı: Qəbul edilən və göndərilən sənədlər tarix və sıra nömrəsi ilə bu kitabda qeyd olunur. Daxil olan və çıxan sənədlərin əsli nüsxələri verilir. Elektron poçt vasitəsilə qəbul edilən və ya göndərilən sənədlər çap olunmaqla saxlanılır.

Təsərrüfat Hesabatı Kitabı: Birlik adından alınan gəlirlər və çəkilən xərclər bu kitabda aydın və müntəzəm şəkildə qeyd olunur.

b) Mühasibat balansı əsasında aparılacaq kitablar və riayət olunacaq prinsiplər aşağıdakılardır:

(a) bəndinin 1-ci, 2-ci və 3-cü yarımbəndlərində qeydiyyata alınan kitablar mühasibat uçotu balansı əsasında aparıldığı halda da saxlanılır.

Jurnal Kitabı və Baş Mühasibat Kitabı: Bu kitabların saxlanılması və uçotu Vergi Qanunvericiliyi ilə bu Qanunun Maliyyə Nazirliyinə vermiş səlahiyyətə uyğun olaraq dərc edilən Mühasibat Uçotu Sisteminin Tətbiqinə dair Ümumi Əlaqələr (Bildirişlər) prinsiplərinə uyğun olaraq həyata keçirilir.

KİTABLARIN TƏSDİQİ

Birlikdə saxlanılması tələb olunan dəftərlər (Baş kitab istisna olmaqla) istifadəyə başlamazdan əvvəl Vətəndaş Cəmiyyəti ilə Əlaqələr Müdirliyi və ya notarius tərəfindən təsdiqlənir. Bu dəftərlərin istifadəsi vərəqləri bitənə qədər davam edir və dəftərlərin aralıq təsdiqi həyata keçirilmir. Bununla belə, balans əsasında saxlanılan Jurnal Kitabı hər il istifadə olunacağı ildən əvvəlki son ayda yenidən təsdiqlənməlidir.

MƏNFƏƏT HESABATININ VƏ MÜHASİBAT BALANSININ TƏRTIB EDİLMƏSİ

Əgər uçot təsərrüfat hesabatı əsasında aparılırsa, ilin sonunda (31 dekabr) “Təsərrüfat hesabatı haqqında arayış” (Birliklər Əsasnaməsinin 16-cı Əlavəsində göstərilmişdir) hazırlanır. Kitablar balans əsasında aparılırsa, Maliyyə Nazirliyi tərəfindən dərc edilən Mühasibat Uçotu Sisteminin Tətbiqi Ümumi Təqdimatları əsasında ilin sonunda (31 dekabr) balans və mənfəət hesabatı və zərər hesabatı hazırlanır.

Gəlir və məxaric sənədləri;

Birlik gəlirləri “Qəbz şəhadətnaməsi” ilə toplanır (bunun nümunəsi Birliklər Əsasnaməsinin 17-ci ƏLAVƏsində verilmişdir). Birlik gəlirləri banklar vasitəsilə toplanarsa, bank tərəfindən verilən qəbz və ya hesabdan çıxarış kimi sənədlər qəbz kimi xidmət edəcəkdir.

Birlik xərcləri hesab-faktura, pərakəndə satış qəbzləri və fərdi məşğulluq qəbzləri kimi xərc sənədləri ilə həyata keçirilir. Bununla birlikdə, Gəlir Vergisi Qanununun 94-cü maddəsinin əhatə dairəsinə daxil olan Birliyin ödənişləri üçün Vergi Qanunvericiliyinin müddəalarına uyğun olaraq xərc çeki, bu əhatə dairəsinə daxil olmayan ödənişlər üçün isə “Xərc qəbzi” və ya “Bank qəbzi” kimi sənədlər tələb olunur. “Xərc qəbzi” və ya “Bank qəbzi” (bunun nümunəsini Assosiasiyalar Əsasnaməsinə 13-cü ƏLAVƏ-də göstərmək olar) Xərc sənədi kimi istifadə olunur.

Birlik tərəfindən fiziki şəxslərə, qurumlara və ya təşkilatlara həyata keçiriləcək mal və xidmətlərin pulsuz çatdırılması “Natural yardımın çatdırılması sənədi” ilə həyata keçirilir (Birliklər Əsasnaməsinin ƏLAVƏ-14-də nümunəsidir). Fiziki şəxslər, qurumlar və ya təşkilatlar tərəfindən Birliyə ediləcək mal və xidmətlərin pulsuz çatdırılması “Natural ianə qəbzi şəhadətnaməsi” ilə (nümunəsi Birliklər Əsasnaməsi ƏLAVƏ-15-də verilmişdir) qəbul edilir.

Bu sənədlər; Əlavə-13, Əlavə-14 və Əlavə-15-də göstərilən formada və ölçüdə, ardıcıl seriya və ardıcıl nömrələri daşıyan əlli üzündən kopyalı orijinaldan və əlli üz vərəqindən ibarət cilddə və elektron sistemlər və yazı maşınları vasitəsilə və ya davamlı forma kimi çap olunacaq formada çap olunur. Forma və ya davamlı forma şəklində çap olunacaq sənədlər müəyyən edilmiş keyfiyyətdə olmalıdır.

QƏBZLƏR

Birliyin gəlirlərinin yığılmasında istifadə ediləcək “Qəbz sənədləri” (Birliklər Əsasnaməsinə 17-ci ƏLAVƏ-də göstərilən formada və ölçüdə) İdarə Heyətinin qərarı ilə mətbəədə çap olunur.

Qəbul sənədlərinin çapı və nəzarəti, onların mətbəədən qəbulu, uçot kitabçasında qeyd edilməsi, köhnə və yeni xəzinədarlar arasında təhvil verilməsi və bu qəbz sənədlərinin adından gəlir götürəcək şəxs və ya şəxslər tərəfindən istifadə edilməsinə dair məsələlərdə Birlik və toplanan gəlirlərin təslim edilməsində Birliklər İdarəçiliyinin əlaqədar müddəalarına əməl edilir.

İCAZƏ LİSENZİYASI

İdarə Heyətinin əsas üzvləri istisna olmaqla, Birlik adından gəlir əldə edəcək şəxs və ya şəxslər səlahiyyət müddəti də göstərilməklə İdarə Heyətinin qərarı ilə müəyyən edilir. Gəlir toplayacaq şəxslərin şəxsiyyətini, imzasını və fotoşəkillərini özündə əks etdirən “İcazə şəhadətnaməsi” (Birliklər Əsasnaməsinə 19-cu Əlavəyə daxildir) Birlik tərəfindən iki nüsxədə hazırlanır və Birlik İdarə Heyətinin sədri tərəfindən təsdiq edilir. İdarə Heyətinin əsas üzvləri səlahiyyət sertifikatı olmadan gəlir əldə edə bilərlər.

İcazə sertifikatlarının müddəti İdarə Heyəti tərəfindən ən çox bir il müəyyən edilir. Müddəti bitmiş icazə sənədləri birinci paraqrafa uyğun olaraq yenilənir. İcazə şəhadətnaməsinin müddəti başa çatdıqda və ya səlahiyyət şəhadətnaməsi verilmiş şəxs istefaya verdikdə, vəfat etdikdə, işdən çıxdıqda və ya vəzifəyə xitam verildikdə, verilmiş icazə sənədlərinin bir həftə müddətində Birliyin İdarə Heyətinə təqdim edilməsi məcburidir. Bundan əlavə, gəlir toplamaq səlahiyyəti istənilən vaxt İdarə Heyətinin qərarı ilə ləğv edilə bilər.

GƏLİR VƏ XƏRC SƏNƏDLƏRİNİN SAXLANMA MÜDDƏTİ

Kitablar istisna olmaqla, Birliyin istifadəsində olan qəbzlər, məxaric sənədləri və digər sənədlər xüsusi qanunlarda müəyyən edilmiş müddətlərə xələl gətirmədən uçota alındıqları kitablardakı nömrə və tarix sırasına uyğun olaraq 5 il müddətində saxlanılır.

Birliyin əvvəlki il üzrə gəlir və məxaric əməliyyatları ilə bağlı “Birlik Bəyannaməsi” (Birliklər Əsasnaməsinin 21-ci əlavəsinə uyğun) İdarə Heyəti tərəfindən təsdiqləndikdən sonra, hər təqvim ilinin ilk dörd ayı ərzində Birlik sədri tərəfindən müvafiq mülki idarə müdürlüğünə verilir.

Mülki orqana ediləcək bildirişlər;

İDARƏ HEYƏTİ NƏTİCƏ BİLDİRİŞİ

Növbəti və ya növbədənkənar İdarə Heyəti yığıncaqlarından sonra otuz gün ərzində, idarəetmə və təftiş şuralarına və digər orqanlara seçilmiş əsas və əvəzedici üzvlərin daxil edildiyi (Birliklər Əsasnaməsinə 3-cü Əlavədə daxildir) İdarə Heyəti yekun bildirişi yerli hakimiyyət idarəsinə təqdim edilir. Ümumi yığıncaqda əsasnamədə dəyişiklik edildikdə; Ümumi Yığıncağın protokolu, nizamnamənin dəyişdirilmiş maddələrinin köhnə və yeni forması, hər səhifəsi direktorlar şurası üzvlərinin mütləq səs çoxluğu ilə imzalanan Birliyin nizamnaməsinin yekun variantı bu bənddə göstərilən müddət ərzində yerli hakimiyyət orqanına təqdim edilir.

DAŞINMAZ ƏMLAK HAQQINDA BİLDİRİŞ

Birliyin əldə etdiyi daşınmaz əmlaklar torpaq reyestrində qeydiyyata alındığı gündən otuz gün müddətində “Daşınmaz Əmlak Bəyannaməsi”ni (Birliklər Əsasnaməsinə 26-cı əlavədə təqdim olunur) doldurmaqla yerli inzibati orqana məlumat verir.

XARİCDƏN YARDIM ALINMASI HAQQINDA BİLDİRİŞ

Birlik xaricdən yardım alacaqsa, yardım almazdan əvvəl “Xaricdən yardım alınması haqqında bildiriş”i (Birliklər Əsasnaməsinə 4-cü Əlavədə göstərilmişdir) doldurmalı və bu barədə yerli inzibati orqanı xəbərdar etməlidir.

Nağd yardım banklar vasitəsilə alınmalı və istifadə etməzdən əvvəl bildiriş tələbi yerinə yetirilməlidir.

DƏYİŞİKLİKLƏR HAQQINDA BİLDİRİŞ

Birliyin yerləşdiyi yerin dəyişdirilməsi (Birliklər Əsasnaməsinə 24-cü Əlavədə göstərilmişdir) “Yaşayış yerinin dəyişdirilməsi haqqında bildiriş”; Ümumi Yığıncaqdan başqa Birlik orqanlarında baş verən dəyişikliklər, dəyişiklik edildikdən sonra otuz gün müddətində “Birlik orqanlarında dəyişikliklər haqqında bildiriş” (Birliklər Əsasnaməsinə 25-ci Əlavədə göstərilmişdir) doldurularaq yerli hakimiyyət orqanına bildirilir. Birliyin nizamnaməsinə edilən dəyişikliklər, həmçinin nizamnamə dəyişikliyinin aparıldığı Ümumi Yığıncaqdan sonrakı otuz gün ərzində Ümumi Yığıncağın nəticəsi haqqında bildirişə əlavə olaraq yerli icra hakimiyyəti orqanına məlumat verilir.

Daxili təftiş Birliyin Ümumi Yığıncağı, İdarə Heyəti və ya təftiş şurası, habelə müstəqil audit təşkilatları tərəfindən həyata keçirilə bilər. Təftişin Ümumi Yığıncaq, direktorlar şurası və ya müstəqil audit firmaları tərəfindən həyata keçirilməsi təftiş şurasının məsuliyyətini aradan qaldırmır. Birlik ildə ən azı bir dəfə təftiş şurası tərəfindən yoxlanılır. Ümumi Yığıncaq və ya direktorlar şurası zəruri hallarda təftiş yoxlamaları aparar və ya müstəqil təftiş şirkətlərində təftiş apara bilər.

Birlik öz məqsədinə çatmaq və fəaliyyətini həyata keçirmək üçün zərurət yarandıqda, İdarə Heyətinin qərarı ilə borc pul götürə bilər. Bu borcalma mal və xidmətlərin kreditlə və ya nağd şəkildə alınması üçün ola bilər. Bununla belə, bu borc Birliyin gəlir mənbələri ilə əhatə olunmayan məbləğlərdə və ya Birliyin ödəməkdə çətinlik çəkməsinə səbəb olacaq şəkildə alınmamalıdır.

Birlik Ümumi Yığıncağın qərarı ilə lazım bildiyi yerlərdə şöbələr aça bilər. Bu məqsədlə Birliyin İdarə Heyəti tərəfindən səlahiyyət verilmiş ən azı üç nəfərdən ibarət təsisçilər şurası filialın yaradılması haqqında bildirişi və Birliyin Əsasnaməsində nəzərdə tutulmuş zəruri sənədləri filialın açılacağı yerin ali inzibati orqanına təqdim edir.

Filiallar hüquqi şəxs olmayan, Birliyin məqsədlərinə və xidmət subyektlərinə uyğun olaraq müstəqil fəaliyyət göstərmək tapşırığı və səlahiyyəti olan Birliyin daxili təşkilatlarıdır, bütün əməliyyatlardan yaranan debitor (alacaq) və borclar üzrə məsuliyyət daşıyırlar.

Filialın orqanları Ümumi Yığıncaq, İdarə Heyəti və təftiş şurasıdır. Ali Şura filialların qeydiyyatdan keçmiş üzvlərindən ibarətdir. Direktorlar şurası filialın Ümumi Yığıncağı tərəfindən beş əsas və beş əvəzedici üzv, təftiş şurası isə üç əsas və üç əvəzedici üzv olaraq seçilir. Bu orqanların vəzifə və səlahiyyətləri ilə bu nizamnaməyə daxil edilmiş Birliyə aid digər müddəalar da qanunvericiliklə müəyyən edilmiş çərçivədə filialda tətbiq edilir.

Filiallar növbədənkənar Ümumi Yığıncaqlarını qərargahın Ümumi Yığıncağına ən azı iki ay qalmış bitirməlidirlər. Filialların növbəti Ümumi Yığıncağı 3 ildən bir, yanvar ayında filialın İdarə Heyəti tərəfindən müəyyən edilən gün, yer və vaxtda toplanır. Filialların Ümumi Yığıncağın nəticəsi haqqında bildirişin surətini iclasın keçirildiyi tarixdən sonra otuz gün müddətində yerli inzibati orqanlara və Birliyin qərargahına təqdim etməyə məcburidir. Şöbələr, üç şöbəyə qədər, qərargahın ümumi yığıncağında bütün üzvlərin birbaşa iştirakı ilə; Filialların sayı üçdən çox olduqda, filialda qeydiyyatdan keçmiş hər iyirmi (20) üzvdən biri (1), qalan üzvlərin sayı isə 10-dan çox olduqda bu üzvlərdən biri olmaqla Şöbə şurasında seçiləcək nümayəndələr baş qərargahın ali şurasında iştirak etmək hüququna malik olurlar. Son filial Ümumi Yığıncağında seçilmiş nümayəndələr qərargahın Ümumi Yığıncağında iştirak edirlər. Qərargahın rəhbərliyi və təftiş komissiyasının üzvləri qərargahın Ümumi Yığıncağında iştirak edirlər, lakin filial adından nümayəndə seçilmədikcə səs verə bilməzlər. Filialların idarə və ya təftiş komissiyasında işləyənlər qərargahın rəhbərliyinə və ya təftiş şurasına seçildikdə filialdakı vəzifələrini tərk edirlər.

Birlik lazım bildiyi yerlərdə Birliyin fəaliyyətini həyata keçirmək üçün İdarə Heyətinin qərarı ilə nümayəndəliklər aça bilər. Nümayəndəliyin ünvanı İdarə Heyətinin qərarı ilə nümayəndə kimi təyin edilmiş şəxs və ya şəxslər tərəfindən həmin yerin yerli inzibati orqanına yazılı şəkildə bildirilir. Nümayəndəlik Birliyin Ümumi Yığıncağında təmsil oluna bilməz. Filiallar nümayəndəlik aça bilməzlər.

Nizamnamədə dəyişiklik Ümumi Yığıncağın qərarı ilə edilə bilər. Ümumi Yığıncaqda nizamnamədə dəyişiklik etmək üçün Ümumi Yığıncaqda iştirak etmək və səs vermək hüququ olan üzvlərin 2/3 səs çoxluğu tələb olunur. Səs çoxluğu olmadığı səbəbindən iclas təxirə salınarsa, ikinci iclasda səs çoxluğu tələb olunmur. Lakin bu iclasda iştirak edən üzvlərin sayı idarə və təftiş şuraları üzvlərinin ümumi sayından iki dəfədən az ola bilməz. Nizamnamə dəyişikliyi üçün tələb olunan səs çoxluğu iclasda iştirak edən və səsvermə hüququna malik olan üzvlərin 2/3 səsidir. Ümumi Yığıncaqda nizamnamə dəyişikliklərinə səsvermə açıq şəkildə keçirilir.

Ümumi Yığıncaq istənilən vaxt Birliyin ləğvi barədə qərar verə bilər. Xitam məsələsinin Ümumi Yığıncaqda müzakirə edilməsi üçün Ümumi Yığıncaqda iştirak etmək və səs vermək hüququ olan üzvlərin 2/3 səs çoxluğu tələb olunur. Səs çoxluğu olmadığı üçün iclas təxirə salınarsa, ikinci iclasda səs çoxluğu tələb olunmur. Lakin bu iclasda iştirak edən üzvlərin sayı idarə və təftiş şuraları üzvlərinin ümumi sayından iki dəfədən az ola bilməz. Xitam qərarı üçün tələb olunan səs çoxluğu iclasda iştirak edən və səsvermə hüququna malik olan üzvlərin 2/3 səsidir. Səsvermənin dayandırılması qərarı Ümumi Yığıncaqda açıq şəkildə verilir.

LƏĞVETMƏ QAYDALARI

Ümumi Yığıncaq fəaliyyətini dayandırmaq haqqında qərar qəbul etdikdə, Birliyin maliyyə, əmlak və hüquqları İdarə Heyətinin sonuncu üzvlərindən ibarət ləğvetmə şurası tərəfindən ləğv edilir. Bu qaydalar Ümumi Yığıncağın xitamla bağlı qərarının qəbul edildiyi və ya birbaşa xitamın qəti olduğu tarixdən başlayır. Ləğv dövründə bütün əməliyyatlarda Birliyin adında “Ləğvi halında Dünya Azərbaycanlı Alimlər Dərnəyi” ifadəsi işlədilir.

Ləğvetmə şurası qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada Birliyin maliyyə, əmlak və hüquqlarının ləğvini əvvəldən axıra qədər başa çatdırmaq üçün məsuliyyət daşıyır və səlahiyyətlidir. Bu şura əvvəlcə Birliyin hesablarını yoxlayır. Yoxlanış zamanı Birliyin kitabları, qəbzləri, məxaric sənədləri, mülkiyyət sənədi, bank sənədləri və digər sənədlər müəyyən edilir və onun aktiv və öhdəlikləri hesabatda əks etdirilir. Ləğvetmə prosesində Birliyin kreditorlarına müraciət edilir və onların aktivləri, əgər varsa, nağd pula çevrilərək kreditorlara ödənilir. Birlik kreditordursa, debitor borcları yığılır. Debitor borcları alındıqdan və borclar ödənildikdən sonra qalan bütün maliyyə, əmlak və hüquqlar Ümumi Yığıncaqda müəyyən edilmiş yerə keçirilir. Köçürüləcək yer Ümumi Yığıncaqda müəyyən edilmədikdə, Birliyin yerləşdiyi vilayətdə məqsədinə ən yaxın olan və xitam verildiyi tarixdə üzvlərinin sayı ən çox olan Birliyə verilir.

Yerli inzibati orqanlar tərəfindən üzrlü səbəbə görə verilən əlavə müddətlər istisna olmaqla, ləğvetmə ilə bağlı bütün əməliyyatlar ləğvetmə hesabatında göstərilir və ləğvetmə qaydaları üç ay ərzində başa çatdırılır.

Birliyin ləğvi və mali vəsaitlərinin, əmlakının və hüquqlarının təhvil verilməsi başa çatdıqdan sonra ləğvetmə şurası yeddi gün müddətində Birliyin mərkəzi qərargahının yerləşdiyi yer barədə yerli inzibati orqanına məktubla məlumat verməlidir və bu məktuba ləğvetmə aktı əlavə edilməlidir.

İdarə Heyətinin sonuncu üzvləri ləğvetmə şurası kimi Birliyin kitab və sənədlərinin saxlanmasına cavabdehdirlər. Bu vəzifə həm də şura üzvlərinə həvalə edilə bilər. Bu kitablar və qeydlər beş il saxlanılmalıdır.

Bu nizamnamədə göstərilməyən məsələlərdə Birliklər Qanunu, Türkiyə Mülki Məcəlləsi, bu qanunlara istinadla çıxarılan Birliklər Nizamnaməsi və Birliklərlə bağlı digər müvafiq qanunvericilik aktları tətbiq edilir.